Przy ocenie kwestii niewątpliwie niesłusznego zatrzymania w rozumieniu art. 552 § 4 k.p.k. sąd powinien mieć na uwadze czy zastosowanie tego środka przymusu procesowego nastąpiło z obrazą przepisów rozdziału 27 Kodeksu postępowania karnego, a tym samym czy spowodował on dolegliwość, jakiej osoba zatrzymana nie powinna była doznać, analizując to zagadnienie w aspekcie całokształtu okoliczności zaistniałych w sprawie, w której doszło do zatrzymania, a znanych w dacie orzekania w przedmiocie odszkodowania i zadośćuczynienia, w tym także z uwzględnieniem prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, w której nastąpiło zatrzymanie, jeżeli już zapadło, ale roczny termin przedawnienia roszczeń z tytułu niewątpliwie niesłusznego zatrzymania biegnie zawsze od daty zwolnienia zatrzymanego.

Teza uchwały była odpowiedzią SN na pytanie Sądu Apelacyjnego w K. :  „Czy badanie kwestii niewątpliwie niesłusznego zatrzymania (art. 247 § 1 k.p.k.) – w związku z roszczeniem o odszkodowanie i zadośćuczynienie z art. 552 § 4 k.p.k. – należy odnieść tylko do obrazy przepisów art. 244 k.p.k. lub art. 248 k.p.k., czy też w określonym układzie procesowym może nastąpić także przez pryzmat ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, w razie zaś dopuszczalności przyjęcia drugiego rozwiązania – czy przepis art. 555 in fine k.p.k. daje podstawę w zakresie sposobu liczenia terminu przedawnienia w wypadku niewątpliwie niesłusznego zatrzymania – analogicznie jak w przypadku tymczasowego aresztowania – od daty uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie”.

Pełne uzasadnienie orzeczenia znajdziesz na stronie Sądu Najwyższego.

W wypadku warunkowego umorzenia postępowania karnego sąd, zgodnie z art. 67 § 3 k.k. w zw. z art. 49 § 1 k.k., może orzec świadczenie pieniężne na rzecz każdego podmiotu, wpisanego do wykazu prowadzonego przez Ministra Sprawiedliwości, o którym mowa w art. 49 a § 2 k.k.

Pełne uzasadnienie orzeczenia przeczytasz na stronie Sądu Najwyższego.

Orzeczenie było także publikowane:

• Orzecznictwo Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2006/4/32
• Wokanda 2006/10/19

Weksel niezupełny (in blanco) może stanowić dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej, o którym mowa w art. 310 § 1 k.k.

Sąd Okręgowy w T.,  przedstawił zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy o treści:
„Czy użyte w art. 310 § 1 k.k. zwroty środek płatniczy albo dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej – odnoszą się również do weksla niezupełnego (in blanco)?”

Całość uzasadnienia przeczytasz na stronie Sądu Najwyższego.

Orzeczenie wraz z uzasadnieniem było także opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2007/4/31.

1. Skoro przepis art. 469 zd. 2 k.p.k. odwołuje się wprost do art. 325i § 1 k.p.k., a to unormowanie wyznacza określone warunki, w tym konkretne terminy, w jakich dotychczas prowadzone dochodzenie powinno przybrać formę śledztwa, to nie znajduje podstaw rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym w każdej innej sytuacji, w której zmiana formy postępowania przygotowawczego z dochodzenia na śledztwo nastąpiła z powodu nieukończenia dochodzenia w dopuszczalnym (przewidzianym inną ustawą) terminie.
2. Z punktu widzenia treści art. 469 k.p.k. – uzależniającego możliwość uproszczonego rozpoznania sprawy od formy postępowania przygotowawczego – decyzja opisana w art. 34 § 3 k.p.k. może mieć znaczenie tylko wówczas, gdy została podjęta w stadium poprzedzającym wniesienie oskarżenia i wtedy, gdy wyłączone na jej podstawie postępowanie przygotowawcze, w sprawie poszczególnych osób lub o określone czyny, spełniało warunki przewidziane wymienionym na wstępie przepisem.

W sprawie SN odmówił podjęcia uchwały. Całość uzasadnienia przeczytasz na stronie Sądu Najwyższego.

Orzeczenie wraz z uzasdnieniem zostało również opublikowane w Orzecznictwie Sądu Najwyższego-Izba Karna i Wojskowa 2007/4/33

Między przepisami art. 271 § 1 k.k. oraz art. 233 § 4 k.k. może zachodzić tzw. stosunek krzyżowania, prowadzący do kumulatywnego zbiegu przepisów ustawy – art. 11 § 2 k.k.

W sprawie SN odmówił podjęcia uchwały. Całość uzasadnienia znajdziesz na stronie Sądu Najwyższego.

Niestawiennictwo oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika na rozprawie głównej bez usprawiedliwienia, w każdej fazie jej prowadzenia, powoduje umorzenie postępowania na podstawie art. 496 § 3 i § 1 k.p.k., przy czym, jeżeli niestawiennictwo takie ma miejsce po rozpoczęciu przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej, warunkiem umorzenia jest wyrażenie zgody przez oskarżonego – art. 496 § 2 k.p.k.

Tło sprawy:

Postanowieniem z dnia 12 maja 2008 r. Sąd Okręgowy w G., podczas rozpoznawania zażalenia pełnomocnika oskarżyciela prywatnego Piotra
P., uznał, że w sprawie wyłoniło się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, które przekazał do rozstrzygnięcia Sądowi
Najwyższemu w formie przedstawionego powyżej pytania. Zagadnienie to wyłoniło się w następującej sytuacji procesowej:
Oskarżyciel prywatny wniósł akt oskarżenia przeciwko (po połączeniu postępowań) czterem oskarżonym, zarzucając im po pełnienie występku określonego w art. 212 § 1 k.k. W sprawie tej Sąd Rejonowy wyznaczył trzy terminy rozprawy głównej. Na pierwsze dwa terminy stawił się oskarżyciel prywatny wraz z pełnomocnikiem. Na drugim z nich – w dniu 20 listopada 2007 r. – został otwarty przewód sądowy, rozpoczęto postępowanie dowodowe, a następnie odroczono rozprawę, ze wskazaniem kolejnego terminu na dzień 5 lutego 2008 r. W uwzględnieniu wniosku pełnomocnika oskarżyciela prywatnego, termin ten został zmieniony na dzień 1 lutego 2008 r., o czym prawidłowo oskarżyciel i jego pełnomocnik zostali powiadomieni.  Na rozprawę w dniu 1 lutego 2008 r. nie stawił się ani oskarżyciel prywatny, ani jego pełnomocnik i swego niestawiennictwa w żaden sposób nie usprawiedliwili. Sąd Rejonowy w tej sytuacji, nie podejmując już innych czynności procesowych, powołując art. 491 § 1 k.p.k., umorzył postępowanie w sprawie, z powodu nieusprawiedliwionego niestawiennictwa oskarżyciela prywatnego i jego pełnomocnika. Postanowienie to, z zachowaniem terminu zawitego, zaskarżył pełnomocnik oskarżyciela prywatnego. Podniósł w nim zarzut naruszenia art. 491 § 1 k.p.k., wskazując, że przepis ten dotyczy niestawiennictwa na posiedzenie pojednawcze, a nie na rozprawę, a zatem nie mógł zostać zastosowany. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i kontynuowanie postępowania w sprawie.

Całość uzasadnienia przeczytasz na stronie Sądu Najwyższego.

Wnioski z uzasadnienia:

Oskarżyciel posiłkowy – z braku gravamen – nie ma uprawnienia do zaskarżenia orzeczenia na korzyść oskarżonego.

Pytanie Sądu Okręgowego brzmiało: „Czy wniesienie apelacji na korzyść oskarżonego, przez oskarżyciela posiłkowego – podmiot określony w art. 49 § 3 k.p.k., tj. zakład ubezpieczeń, w ramach przysługującego mu gravamen, jest niedopuszczalne z mocy ustawy w rozumieniu art. 429 § 1 k.p.k.?”

W sprawie SN odmówił podjęcia uchwały. Całość uzasadnienia przeczytasz na stronie Sądu Najwyższego.

Teza:

Pojęcie „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności” – w rozumieniu  art. 155 § 1 k.k.w. – obejmuje przerwę udzieloną przez sąd penitencjarny na podstawie art. 153 k.k.w., a także okres, w jakim skazany – po wprowadzeniu tej kary do wykonania – nie odbywał jej w dalszym ciągu w wyniku zawieszenia wobec niego postępowania wykonawczego z przyczyn wymienionych w art. 153 k.k.w.

Powyższa sprawa wypłynęła z wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich o podjęcie uchwały  zawierającej odpowiedź na pytanie:
„Czy użyte w przepisie art. 155 k.k.w. pojęcie „przerwa w wykonaniu kary pozbawienia wolności” powinno być interpretowane (w oparciu o wykładnię systemową i funkcjonalną) wyłącznie jako przerwa, o której mowa w art. 153 k.k.w., czy również (w oparciu o wykładnię językową) jako każda faktyczna przerwa w wykonywaniu kary pozbawienia wolności, wyjąwszy bezprawną?”

Pełne uzasadnienie uchwały znajdziesz na stronie Sądu Najwyższego.

Za szczególnie okrutne w rozumieniu art. 148 § 2 pkt 1 k.k. uznać należy również takie zachowanie, które jest podejmowane wobec osoby niezdolnej do odczuwania cierpienia psychicznego /np. nieprzytomnej, pozostającej w głębokim odurzeniu alkoholowym lub narkotycznym/ wskutek poniżających wypowiedzi sprawcy, a czasem niezdolnej do odczuwania także i cierpienia fizycznego, których zadanie ofierze objęte było zamiarem sprawcy.

Rozpoznanie sprawy miało miejsce na podstawie następującego stanu faktycznego (z uzasadnienia orzeczenia):

Wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia 16 maja 2006 r. Rafał P. został uznany za winnego tego, że w dniu 5 września 2005 r., w B., działając wspólnie i w porozumieniu z Rafałem M., w zamiarze bezpośrednim  pozbawienia życia Dawida B. dokonał jego zabójstwa działając ze szczególnym okrucieństwem w ten sposób, że po uprzednim pobiciu pokrzywdzonego przez Rafała P. w mieszkaniu, a następnie po zaciągnięciu jego ciała wspólnie z Rafałem M. za garaż posesji, kopali go po ciele, zadali mu kilka ciosów nożem w okolicę pleców oraz użyli wobec niego paralizatora, a następnie zadali mu co najmniej dziesięć ciosów siekierą w głowę, w wyniku czego pokrzywdzony doznał licznych ran rąbanych głowy w okolicach czołowej, ciemieniowej, skroniowej i potylicznej lewej, drążących do skóry oraz przez kości czaszki do mózgu, zranienia tkanki mózgowej oraz rozdarcia i przecięcia opony twardej i opon miękkich, licznych stłuczeń mózgu w obrębie kory, istoty białej oraz jądrach podkorowych, złamania kości sklepienia i podstawy czaszki, krwawienia do przestrzeni podpajęczynówkowej i obrzęku mózgu, co spowodowało ostrą niewydolność ośrodkowego układu nerwowego skutkującą śmiercią Dawida B., po czym w celu zatarcia śladów podpalili jego zwłoki, to jest popełnienia przestępstwa określonego w art. 148 § 2 pkt 1 k.k. Za czyn ten Sąd Okręgowy w B. wymierzył Rafałowi P. karę dożywotniego pozbawienia wolności, orzekając na mocy art. 77 § 2 k.k., że warunkowe zwolnienie nie może nastąpić przed upływem 30 lat, a nadto zasądził na podstawie art. 415 § 1 k.p.k. solidarnie od Rafała P. i Rafała M. na rzecz Alfredy i Szymona B. kwotę 30 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 5 września 2005 r.

Całość uzasadnienia znajdziesz na stronie Sądu Najwyższego.

„Czy zawarte w przepisie art. 233 § 1 k.k. – penalizującym m. in. zatajenie w zeznaniu prawdy – sformułowanie ustawowe „składając zeznanie” obejmuje takie zachowanie sprawcy, który bezpodstawnie odmawia składania zeznań”?

stwierdził, iż:

Bezpodstawne uchylenie się od złożenia zeznania nie jest „zatajeniem prawdy” w rozumieniu art. 233 § 1 k.k.

Z uzasadnienia:

„(…) To prawda, iż można byłoby uznać, że funkcje obu typów sankcji są odmienne: art. 233 § 1 k.k. przewiduje sankcję karną za określone w nim zachowanie, którego dopuścił się świadek, przepisy procesowe zaś przewidują te postaci kar porządkowych, które zwane są sankcjami wymuszającymi; służą one nie tyle represji za czyn już dokonany, ile zdyscyplinowaniu świadka w razie niepodporządkowania się przezeń obowiązkom procesowym. Nie można jednak tracić z pola widzenia dwóch okoliczności. Po pierwsze tego, że de facto przy wykładni alternatywnej, rozważanej przez skład zwykły, świadek za jedno i to samo zachowanie poniósłby podwójną dolegliwość, przy czym dolegliwości płynącej w szczególności z zastosowania art. 287 § 2 k.p.k. żadną miarą nie można bagatelizować, albowiem sprowadza się ona do faktycznego pozbawienia wolności na okres do 30 dni, niezależnie od dolegliwości natury finansowej. Po drugie tego, iż nie do zaakceptowania, zdaniem składu powiększonego, jest przyjęcie takiej wykładni, w świetle której określone zachowanie wypełniałoby znamiona czynu zabronionego, nie kwalifikując się jeszcze do zastosowania sankcji aresztu. Zważyć bowiem należy, iż zastosowanie kary porządkowej aresztu możliwe jest dopiero w wypadku uporczywego uchylania się od złożenia zeznania (art. 287 § 2 k.p.k.), natomiast zgodnie z alternatywną wykładnią art. 233 § 1 k.k., rozważaną przez skład zwykły, każde (a więc niekoniecznie: uporczywe) uchylanie się od złożenia zeznań wypełniałoby ustawowe znamiona tego przestępstwa.(…)”

„(…) Wszystkie przytoczone argumenty wykazują, że alternatywny kierunek wykładni przepisu art. 233 § 1 k.k., zaprezentowany w uzasadnieniu postanowienia składu zwykłego, nie może zasługiwać na akceptację. Podsumowując, stwierdzić zatem należy, że „zatajenie prawdy” to przemilczenie w złożonym zeznaniu okoliczności lub jawne zaprzeczenie okolicznościom, które w rzeczywistości zaistniały. A zatem, bezpodstawne uchylenie się od złożenia zeznań nie jest „zatajeniem prawdy”, w rozumieniu art. 233 § 1 k.k. „

Całość uzasadnienia znajdziesz na stronie Sądu Najwyższego.